Alleen door te leren falen kunnen we écht groeien.

Het omarmen van je fouten

Steve Jobs sprak graag over zijn successen. Hij benoemde echter minstens zo vaak wat hij allemaal fout deed. Maar benoemde daarbij ook de voordelen die hier soms jaren later door ontstonden. Hij had het hierbij niet alleen over procesfouten, want we weten allemaal dat bij productontwikkeling er van alles in het proces mis kan gaan om uiteindelijk met iets nieuws te komen. Maar het ging bij hem vooral om zijn persoonlijke mislukkingen, de opleidingen die hij gedaan had die toentertijd waardeloos leken of de dure lessen met een nieuw product lanceren wat een flop bleek. Juist dit soort grotere vormen van falen maken indruk op de mens en zorgen voor groei als je hier bewust naar leert kijken.

1  Oorsprong fouten-aversie

De hele maatschappij applaudisseert bij succes en hoont mislukking weg. Dit is menselijk maar dus ook vreemd. We lopen liever te koop met hoe goed we zijn dan dat we zeggen dat we fouten maken. We hebben hiervoor zelfs uitdrukkingen als: "niet je vuile was buiten hangen". Dit noem ik fouten-aversie. De exces hiervan leidt vaak tot faalangst.

De hele maatschappij lijkt vooral erop gericht dat kinderen fouten mogen maken, we zeggen tegen kinderen: "van fouten leer je" maar naarmate kinderen ouder worden ligt de focus op prestatie in elk opzicht. Vanaf groep drie begint de focus op feitenkennis als rekenen en lezen. Natuurlijk onmisbaar maar daarbij wordt het kind met het badwater vaak weggegooid.

Het spelenderwijs leren verdwijnt op vele scholen op de achtergrond en is meer een visie geworden die scholen uitstralen dan dat dit uit de praktijk blijkt. Er is immers een prestatie nodig en kinderen worden gemeten of ze meekomen met de rest. Het begin van onze prestatiemaatschappij. Bij sport gaat het om diploma's halen, een hogere band of winnen. Aan de zijlijn van het voetbalveld worden kinderen van nog geen tien hard toegesproken (vaak door vaders) die vinden dat hun kind dat doelpunt hadden moeten maken. Maar ook het naar voren drukken van kinderen 

Prestatiemaatschappij
Ik vraag me vaak af, waar zijn we mee bezig en je wordt er in meegevoerd omdat we 'eenmaal' in die prestatiemaatschappij zitten. Maar het als je beseft dat zo'n 50% van de mensen niet hoog presteert ten opzichte van de andere groep die goed meekomt. Maar wat is hoog presteren en wat is laag presteren? Dit wordt afgemeten aan prestatie, leren wat ze moeten leren van ons en op diepere laag willen dat jouw kind beter is dan een ander kind en dat jij je kind beter opvoedt dan een ander en dat de leraar of lerares het niet goed doet voor jou kind. De zesjes of minder zijn twijfelachtig en als ze dan ook nog op sport of ander gebied laag scoren kneusjes, we zeggen het niet hardop maar veel mensen denken het wel. Want het maakt niet uit waarin als je maar uitblinkt in iets.

Dominantie wordt meer gewaardeerd vanuit de prestatiemaatschappij dan bescheidenheid. Terwijl de dominante soms de inhoud camoufleert ofwel doet alsof deze het weet, terwijl de bescheidene vanuit de achtergrond echt weet hoe het zit maar dit minder van de daken schreeuwt. De persoon die makkelijk knopen doorhakt, hakt vaker bij toeval de goede knoop door dan uit doordachte analyse. Als je weet dat toevalligheden weinig voorkomen... Hoe vaak gooi je een zes met een dobbelsteen bij tien keer gooien?

We kunnen dit ook wegdrukken of ontkennen maar kijkt de mens niet steeds meer in goed en fout? Kinderen maken daardoor zelfs bewust verkeerde keuzen om hun ouders (soms onbewust) tegen te werken vanuit een verwrongen vorm van nest-afzetting. Verwrongen omdat hun speelse vorm van experimenteren onderdrukt wordt door de ouder(s) maar ook de hele maatschappij die hierop geënt is. Maar andersom ontstaat ook vaak juist het omgekeerde, de vorm waarin volwassen kinderen constant bedelen om goedkeuring vanuit de ouder(s). Daardoor niet eigen keuzes maakt en een niet intrinsiek leven leidt.

2  Doorbreken fouten-aversie

Zo krachtig werkt de angst voor falen en fouten. 

“Naarmate de leeftijd stijgt daalt vaak de foutentolerantie en stijgt de fouten-aversie”

Dit zou letterlijk omgekeerd veel beter zijn. Een kind leert vooral van de ouder die alternatieven biedt en het kind zelf laten zoeken naar een oplossing. In plaats van het gelijk invullen of alles goedkeuren wat het kind maakt of bedenkt. "Als je zo die rails legt kan dan de trein doorreizen?" vs. "Wat heb je dat mooi gemaakt knap hoor!" Niet dat we kinderen niet moeten belonen maar beloon ze vooral als ze zoeken naar eigen oplossingen voor een probleem.

Bedenk dat kinderen die altijd maar horen hoe goed ze het doen, de motivatie om te leren sterk kan afnemen en luiheid op de loer ligt.  Een kind leren falen en fouten maken leert juist dat inzet en durf nodig is en dat falen lessen zijn om verder te komen in het leven. Het is alsof je een kind continue en tot late leeftijd blijft vasthouden om het te leren fietsen opdat ze niet vallen. Het is zeer belangrijk dat kinderen hun grenzen leren kennen door te experimenteren en te laten klimmen zodat ze vertrouwen krijgen. Te vallen om te leren dat dit bij het leven hoort. Uiteraard bescherm je kinderen, vooral als ze klein zijn tegen dat ze zichzelf echt pijn doen.

Tot slot zouden we er goed aan doen kinderen niet te veel te belonen voor goede resultaten. Of zeggen bij elke tekening hoe mooi deze is. Een kind heeft veel meer aan leren hoe het beter kan. Het gevolg kan Namelijk zijn dat ze gaan doen wat jij wilt en weer hetzelfde resultaat en eenzelfde tekening laten zien omdat ze jou graag blij zien en waardering krijgen. Echter regelmatig aangeven dat iets ook anders kan of tips voor de tekening (als voorbeeld) zorgt juist dat ze hun best gaan doen en niet in een vaste mindset komen. 

Natuurlijk klinkt dit oneerlijk voor als je zelf vast zit aan deze fouten-aversie en aan deze prestatiemaatschappij die we dagelijks kunnen voelen. Maar doordat je doorziet of leert doorzien hoe jezelf vast zit aan de prestatiemaatshappij kom je bij de wortels. Als je anderen (zoals je kinderen) bewust kunt maken dat ze hier niet teveel aan mee hoeven te doen leer je dit ook zelf.

Een schitterende mislukking

Er zijn ook culturen waar als iemand een fout maakt deze persoon (en vooral kinderen ook) juist toegejuicht wordt. We begrijpen allemaal hoeveel waarde dit kan hebben voor de rest van je leven. Daar bestaat ook niet het risico dat deze mensen lui of nochelant worden ten opzichte van fouten omdat er voldoende andere ritten zijn om innerlijke kracht te cultiveren.

Observeren falen of fouten van anderen
Als we onszelf losmaken van fouten-aversie kunnen we ook meer met liefde kijken naar het falen van anderen en staan we open voor wat ons dit leert. Best slim, dankbaar zijn voor mensen die voor jou falen. Als we dankbaar (niet vanuit een sneer) zijn voor iemand die jou op een idee brengt door te falen. Bedenk maar eens hoe iemand toevallig iets kan zeggen dat aanvankelijk heel raar of stom lijkt maar dat jou dit juist op een nieuw inzicht brengt. Dit komt omdat die persoon ons uit ons mechanische denken haalt waarin alles causale verbanden lijkt te hebben. Dit is ook het deel waar wetenschap nauwelijks antwoord op heeft. De complexiteit van onze psyche brengt ons soms op paden die compleet onlogisch klinken ook gewoon tijdens gesprekken. Vanuit mechanisch denken zien we dit als absurd of onzin, maar als we leren dit goed te observeren blijkt uit versprekingen of vreemde opmerkingen soms veel meer schuil achter te gaan. 

Voorbeeld:
In mijn leven heb ik vele mensen met down-syndroom ontmoet of mensen met een in de volksmond zeer laag IQ. De kennis die vanuit die mensen komt was soms extreem interessant. De complete onbevangenheid van een volwassene zonder de conditionering van de maatschappij. Deze als handicap gelabelde aandoening is juist een verrijking waar we veel van leren kunnen. In die zin dat zij ons veel leren terwijl er hierarchisch op neergekeken wordt wat vervolgens vanuit wenselijkheid wordt gecamoufleerd dat we dit niet doen of niet mogen doen. Onderstaande lijst heb ik niet van mezelf maar dit zijn wel de aspecten die ik hier direct of indirect van geleerd heb en die ik mooi en toepasselijk vind voor dit artikel:

Genieten van de kleine dingen in het leven
Probeer alles zoveel mogelijk te relativeren
Ga met een lach door het leven
Durf voor jezelf te kiezen en simpelweg gelukkig te zijn
Maar durf ook gerust boos te zijn, want dat lucht op
Wees niet bang te tonen hoe je je voelt
Om hulp vragen als je die nodig hebt
Zoek een passie iets waar je echt gelukkig van wordt
Neem de tijd die je nodig hebt om iets te leren, al duurt dat nog zo lang
Wees blij met wat je kan en met wat je bereikt
Stop met piekeren over wat je niet kan
Aanvaard wie je bent
Stop met vooroordelen te hebben over mensen die je neit kent
Probeer in alles en iedereen het goede te zien
Wees bereid om te vergeven en te vergeten
Vergeet nooit wie echt telt in je leven: je familie en vrienden zijn onmisbaar
Vergeet nooit dat iedereen anders is


"Mistakes are, after all, the foundations of truth, and if a man does not know what a thing is, it is at least an increase in knowledge if he knows what it is not."- Carl jung

Loslaten van een script

Zo zijn er legio voorbeelden, die relatie die niet werkte had je nodig om te weten wat je zoekt omdat je dit eerder niet kon weten. Die baan die je had maakte je uiteindelijk niet blij, maar deze leerde je niet te makkelijk of snel een beslissing te nemen. Die studie waar je niks aan had komt vele jaren later toch indirect van pas en was net de kennis en vaardigheden die je anders miste.

Dit sluit ook aan bij de inleiding waarin Steve Jobs een opleiding of productrelease kiest waarvan je aanvankelijk kunt denken dat het een fout of falen was maar nodig was voor groei. Groei niet alleen vanuit “van fouten leer je” maar groei door heel goed te onderzoeken en het niet te kwalificeren als een fout maar als een leermoment en te accepteren dat dit leermoment soms pas veel later kenbaar gemaakt wordt aan jezelf (en anderen).

Het werkt dus vaak indirect en we weten niet altijd waarom we vanuit onze blik een verkeerde keus maken. Je kunt vaak pas later zien wat het je gebracht heeft, want het is niet altijd 'leren'. Als we het leven te veel als een script of les zouden zien dan zitten we nog te veel in falen en succes. Zodra we dit script loslaten en alles maar zien als les kunnen we juist teleurgesteld raken omdat dit ons niet direct brengt wat we wensen. Zo werkt het leven echter niet, we hebben een complexe en unieke (iedereen is anders) psyche die juist niet volgens causale verbanden werkt maar vanuit complete onvoorspelbaarheid. Hier wil ik niet te diep op ingaan maar juist dit zorgt ervoor dat we onszelf vastzetten in goed en fout denken en in falen en succes. Sterker nog falen kan juist meer succesvol zijn dan succes hebben.

5  De groeimindset en de vaste mindset

Er is veel geschreven over de vaste- en de groeimindset. volgens 'De Baak': De ene mindset omarmt problemen als kansen om te ontwikkelen, de andere denkwijze vermijdt ze uit angst om te mislukken. Iedereen heeft beide mindsets in zich, soms wisselen we van de ene mindset naar de andere. Dit artikel wordt te lang om hier uitgebreid op in te gaan mede omdat hier veel over te vinden is.

Zes oefeningen

Oefeningen om je mindset te verbreden

    1. Dat wat je irriteerd aan een ander kan wel eens een schaduwaspect in jezelf zijn: Ga eens het gesprek aan met iemand die in jouw ogen anders is dan jij of die niet aardig tegen je doet en kijk eens wat deze over jou of jouw bedrijf te zeggen heeft (indien van toepassing) Dit kan direct of via een omweg, afhankelijk hoe jullie relatie is. In beiden gevallen ga je niet direct in de aanval maar gebruik je de kennis hiervan om (mogelijk) van te leren.

    2. Uit de profileringsdrang stappen: Let er eens op of je mensen écht laat uitpraten en als ze aarzelen, je dan niet geneigd bent het in te vullen.

    3. Uit een bestaand construct stappen: Probeer bij een vaste constructie vanuit familie of bedrijfscultuur eens een andere aanpak waardoor mensen meer openen en je tot betere gesprekken komt i.p.v. de beleefdheid en de wenselijkheid die hier vaak onder verschuilt gaat.

    4. Vaste of groeimindset: Bekijk eens eerlijk en kritisch of je je meer voelt aangesproken tot een groei- of vaste mindset en waarom.

    5. Bekijk eens eerlijk of je congruent bent in dit gedrag van deze groei of vaste mindset en of je dit zowel in je werk als privé zo toepast.

    6. Omgaan met fouten: Ga eens na wanneer je voor het laatst een grote fout hebt gemaakt en hoe ben je hiermee omgegaan? Neem je makkelijk de schuld op je of neig je snel dit aan anderen te wijten, of doe je heel luchtig erover of zit je er juist mee?

Dit zijn vragen uiteraard voor jezelf die er o.a. voor zorgen eerlijk met jezelf te zijn of te worden. Het klinkt soms vreemd maar we kunnen voor onszelf behoorlijk goed verstoppertje spelen. Doen alsof we goed of oké zijn, maar besef dat we niet goed en oké kunnen zijn zonder schaduwzijden

Ik hoop je wat meer inzicht te hebben gegeven en wil graag afsluiten met onderstaand filmpje.

"Fall Forward" Speech Denzel Washington. Het is -los van of het werkelijkheid hem is overkomen- een geweldig voorbeeld hoe belangrijk falen -wat dicht bij het woord 'vallen' in dit geval zit- , is. 

Mocht je naar aanleiding van deze door mij persoonlijk ontwikkelde spiegelingen nog vragen hebben, laat het me weten. Ik zou het erg waarderen als je laat weten of het je geholpen heeft. Mijn doel is mensen tot hun volle potentieel te laten groeien en daarbij de belemmerende patronen bewust te maken zodat deze weer in harmonie komen met je zelf.

Wil je graag dat ik jou bel?:
Laat je telefoonnummer achter en ik bel je zodra het kan terug.

De Spiritueel coach volgen?

Ik waardeer het enorm dat je op mijn site bent en fijn als je me wilt volgen via Social media. wellicht spreken we elkaar daar.

Nieuwsbrief De Spiritueel coach

Ontvang diverse tips, adviezen en oefeningen via mijn nieuwsbrief.

De Spiritueel coach