De verleiding van aankleef gedrag

De verleiding van aankleef-gedrag
(leestijd 10 minuten)

In het westen zijn we over het algemeen vrij opgevoed, als kind kreeg je vaak wat je vroeg en we laten ons als volwassene niet snel iets op de mouw spelden. Er is ook over het algemeen een focus op het autonome en het sociale is vooral gericht op onze directe omgeving. Dit is allemaal vanzelfsprekend voor veel mensen. Langzaam ontwikkelen we ons van kind tot adolescent en vormen we een zogenaamde 'persona'. Deze persona is nodig om ons te onderscheiden en staande te houden binnen de sociale omgeving. Onze persona is dat wat we naar buiten willen laten zien. Ieder mens vormt een persona verbonden aan ons ego (ik-bewustzijn). Het meest voor de hand liggende voorbeeld is de acteur die een rol speelt, daarin is het duidelijk dat wanneer de opnames klaar zijn hij of zij die persona niet meer is. Als is dit ook niet altijd vanzelfsprekend.

Zoals een dokter een andere persona heeft dan een rechter of een leraar. Allen hebben ze een in meerder of mindere aanwezige persona om serieus gevonden te worden of om een zekere afstand te bewaken. Als de rechter of leraar thuiskomt heeft hij of zij een andere rol, het zou niet kloppen als de rechter nog steeds bij thuiskomst rechter is en bij een feestje iedereen een verklaring laat afleggen. Hierbij is er echter een duidelijke scheiding is tussen de rol zakelijk en de rol privé (persona).

Persona identificatie
Maar soms is die scheiding niet heel duidelijk, dan kan dit tot persona identificatie leiden we zijn dan privé gelijk als zakelijk en vereenzelvigen ons met deze persona. Ons ego (bewuste ik) ziet niet meer wie de werkelijke ik is en heeft daarbij een (soms) volledige identificatie met de persona. Dit hoeft ook geen probleem te vormen als men zich prettig voelt hierbij. Er wordt wel eens gezegd een kunstenaar in hart en nieren of een zakenman of vrouw die dat 'altijd' is omdat overal handel is te vinden. Terug naar de acteur die een rol speelt maar zo in de rol opgaat dat het maar moeilijk is die rol los te laten ook privé en daardoor een lange tijd veranderd. Toen Jim Carry de rol van Andy Kaufman speelde, adopteerde hij letterlijk de persoonlijkheid van Andy Kaufman in zich waardoor zijn hele omgeving hem niet meer herkende als Jim Carry en hij zelf dus ook niet maar.  Andere voorbeelden zijn bijvoorbeeld een psychologe die niet meer anders kan dan iedereen analyseren en daar last van krijgt omdat mensen dit uiteraard niet altijd fijn vinden. Het lijkt eenvoudig dit los te laten maar er zijn genoeg persona's die aan je vastkleven waar je ook bent. Dan is het geen rol meer maar een persona identificatie. 

Aankleef-gedrag
Het ontstaat vaak bij aankleef-gedrag, iets of iemand die je adoreert ga je imiteren, dit kan je vader zijn maar ook een goede vriend die bijvoorbeeld een eigenschap heeft die je overneemt. Vooral normen en waarden worden hierbij overgenomen of aangepast. Alsof je eerst (extreem)links stemde nu ineens (extreem)rechts stemt of denkt. Het is niet 'eigen' maar wordt wel 'eigen' gemaakt.

Stel dat die vriend vrouwonvriendelijke opmerkingen maakt en overdreven zijn grenzen stelt bij anderen door een beetje neerbuigend te doen, dan kan dit bij de ander aankleef-gedrag veroorzaken. Die vriend kopieert dit gedrag en is blind voor opmerkingen (meestal door dominantie) dat dit niet eigen is. Je ziet het ook in groepspersona's waarbij een bepaalde dynamiek van belang is om deze in stand te houden, bij bendes, bij militairen, bij studentencorpsen onderling natuurlijk met significante inhoudelijke verschillen, maar wel met dezelfde dynamiek.  Hier is het voornaam om je volgens bepaalde groepsprotocollen te gedragen en naar te handelen. Daar is de ‘verleiding’ nog groter om je te identificeren met deze groeps persona, waardoor je complete gedrag kan veranderen omdat je er niet los van kunt staan of te veel bij betrokken voelt. Het is zeker niet altijd een vrijwillige keuze omdat het ook een geleidelijk proces kan zijn. 

Persona identificatie met duistere gevolgen
Hierbij speelt brainwashen een rol waarin het ego compleet de werkelijkheidszin verliest. 
Een tot de verbeelding sprekend voorbeeld is natuurlijk Sceintology waarin mensen zich zo laten meeslepen dat hun complete persona-systeem zich identificeert met de rol dat het gevaarlijke vormen aan kan nemen. Hier spelen dus diepere duistere krachten een rol om iemand feitelijk te hersenspoelen. Dit begint meestal vrijwillig en in beginfase lijkt alles mooie en eindigt dat je er bijna niet meer van loskomt en dus de werkelijkheidszin veranderd.

Er kan dan weliswaar heel makkelijk gezegd worden bij al deze gevallen, dat je dat zelf niet bent of erger dit is niet wat je hart ingeeft, maar dit is in mijn optiek te eenvoudig. De persoon die het betreft voelt zich al kwetsbaar en zal daarbij meegaan met de gedachte dat hij of zij fout is en dat het een slechte keuze was zich mee te laten slepen en het nu anders wil.  Alsof het besef of bewust worden voldoende is om te veranderen. Daarmee is de kernoorzaak vaak niet aangepakt, deze kan veel dieper liggen. Ook is de kans op terugval niet uitgesloten. 

Het ontstaan verschilt per persoon
Er gaat soms een hele geschiedenis aan vooraf  waardoor iemand zich zo heeft laten meeslepen; zoals eerder aangegeven hangt dit vaak samen met persona identificatie en aankef-gedrag waar dit vervolgens vandaan komt verschilt per individu.
Hierboven zijn al vijf oorzaken genoemd maar er kunnen er nog meer zijn:

  • De vereenzelviging met het werk dat je doet
  • Het adoreren van een bepaalde persoon/beroemdheid al dan niet familiar
  • Het laten meeslepen in duistere groeperingen en bendes
  • Het laten meeslepen in groepsdynamieken waarin uniformiteit gewenst is maar waarbij de eigen identiteit wordt ondermijnt.

Drie stappen
Aankleefgedrag leidt tot persona identificatie en bij bewustwording hiervan vervolgens tot persona dissonantie. Dit laatste is vaak een pijnlijke bewustwording omdat je je zo lang hebt geïdentificeerd met een schijnpersonage wat je nu niet meer helpt.

Aankleef-gedrag: 
je neemt hierbij het gedrag van een groep of iemand/iets over die je adoreert en integreert dit als ware in jezelf, het wordt ook wel symbiose/symbiotisch gedrag genoemd.

Persona identificatie:
 je bent niet meer in staat het verschil te zien tussen de rol die je feitelijk speelt en de persoon die je werkelijk bent, je identificeert je volledig met je persona - identificatie is een term die het eerst gebruikt werd door Sigmund Freud: "het vergroten van gevoelens van eigenwaarde door vereenzelviging met een persoon of indeling van aanzien."

Persona dissonantie: 
Je ervaart tegenstrijdigheid van gevoelens en gedachten over de rol die je zo lang hebt aangehouden waarvan je dacht dat je dit werkelijk was. Je raakt verward over de rol die je speelde. Doordat je je hebt laten meeslepen door groepsdynamiek of doordat je zelf zo 'vol was' van de rol die je eigenlijk speelde, kom je er ineens achter dat dit niet is wie jij echt wil zijn. Je raakt daardoor in verwarring want dit is niet fijn en soms lukt het je ook niet alleen om hier los van te komen. Het heeft soms jaren geduurd dat je dacht dat je werkelijk jezelf was en was blind voor wat anderen zeiden en vonden. 

De tijger staat bekend als een autonoom dier en wordt daarbij ook gebruikt in uitspraken als Carieretijger
"Er zitten positieve en negatieve kanten aan onafhankelijkheid. Mensen die ervan houden onafhankelijk te 
zijn, passen bijvoorbeeld niet altijd goed in een team en zijn soms moeilijk aan te sturen. Anderzijds zijn 
ze niet snel van hun stuk te brengen, en zijn ze dus geschikt voor functies waar standvastigheid en een
zekere strengheid vereist is." Bron: Carrieretijger.nl

Autonomie v.s. aankleefgedrag
Als je het zo bekijkt kan het dus iedereen overkomen, je laat je meeslepen door een groep of rol en dit kan heel geleidelijk gaan. Het wordt gaandeweg steeds lastiger hieraan te ontsnappen en voor je het weet leg je je er bij neer en raak je er zelfs aan verslingerd. Dan kom je op de drempel dat je omgeving je waarschuwt en je deze waarschuwingen in de wind slaat, ze weten niet beter denk je. Je voelt je gesterkt door de groep of de vriendenkring die je er op selecteerd en overtuigt jezelf dat je gedachten werkelijk zijn, de nieuw verworden werkelijkheid. Ons brein is zo ingesteld dat als we voldoende signalen of stimuli krijgen dat iets klopt dat we hier in gaan geloven. 

Denk niet te snel dat dit domheid is of dat dit alleen gebeurd bij mensen die toch al kwetsbaar zijn. Hoe krachtiger de overtuiging hoe moeilijker de weerstand die het ego (werkelijkheidszin) kan bieden. De intuïtie heeft er ook niet altijd mee te maken want die kan je behoorlijk in de maling nemen als het hoofd de andere kant op gaat.

Autonomie
Een sterk ontwikkeld autonomisch gevoel of beter karakter heeft wel invloed in hoeverre je de verleidng van de groepsdynamiek kunt weerstaan (tot zekere grens) maar niet de verleiding van de rol die je zelf speelt, die heel autonoom kan zijn maar die je uiteindelijk niet helpt. Een zo genaamde 'carieretijger' kan evengoed zich zo vastbijten in zijn of haar werk en rol dat het lastig wordt anders naar de wereld en het zelf te kijken dan vanuit die rolpersonage. Het zakelijke of corporate deel kan je bijvoorbeeld in veel situaties in de weg zitten, die je ook gaat vermijden. Daarbij gaat de omgeving graag mee omdat de geur van succes voor veel mensen aantrekkelijk is, maar ook afgunstig kan maken. 

Tot slot

Handen in de zak houden kan ook goed zijn
Hoofdzaak blijft wel of iemand er last van ondervindt, er is soms ook een bepaalde cyclus in het leven nodig om doorheen te gaan wat ook gewoon zijn nut en tijd kan en mag hebben. Zolang je je fijn voelt binnen een groep, zolang je je fijn voelt geheel een persona te zijn die gelijk staat aan het werk dat je doet, kan het hooguit de omgeving zijn die dit wat lastig vindt maar van belang is dat je gelukkig blijft en niet omdat anderen dit vinden in een veranderingsdrang komt.  Het kan niet zo zijn dat iedereen die in een uniforme groep werkt hieruit zou moeten stappen. Dit doe je alleen als het echt niet meer goed voelt of ongezonde wendingen aanneemt zoals bij een sekte.

Balans is compleet jezelf zijn en compleet los van jezelf zijn.

02-juni-2021

Balans is het evenwicht vinden tussen ‘jezelf zijn’ en ‘compleet los van jezelf zijn’. Hoe we onszelf ervaren weten we maar al te goed. Hoe we 'compleet los van jezelf' kunnen ervaren is een stuk moeilijker.

De reis naar binnen

29 juni 2021

Om daadwerkelijk iets binnen jezelf te transformeren is er meer nodig dan kennis over jezelf om daarna heel bewust de dingen die je dwars zitten aan te pakken. 

Tijdens het werken aan het onderbewustzijn i.c.m. een complete bewustwording van wie je in diepste zin bent, merk ik dat cliënten veranderingen voelen in zichzelf die ze rationeel niet kunnen verklaren. Dit is de kracht en intelligentie van het onderbewustzijn die de poort wijder maakt naar het bewustzijn waarbij je je intrinsieke zelf leert kennen.
 
Mocht je naar aanleiding van een artikel nog vragen hebben of heb je een hulpvraag, contact me dan even en je hoort spoedig van me.

Spiritueel coach volgen?

Ik waardeer het enorm dat je op mijn site bent en fijn als je me wilt volgen via Social media. wellicht spreken we elkaar daar.

Contact

Heb je interesse in een telefonische kennismaking of wil je dat ik jou bel?  Mailen mag natuurlijk ook.

Contactgegevens

Fer Overdijk
Spiritueel coach

Libelleveen 268
3205SG Spijkenisse

T:  06-18169629
M:  fer.overdijk@spiritueelcoach.com
www.spiritueelcoach.com